ARSEN HỮU CƠ TRONG NƯỚC MẮM VÔ HẠI, ĐỪNG MẬP MỜ THÔNG TIN

 

 

Thông tin về việc nước mắm truyền thống nhiễm arsen gây độc, khiến nhiều người tiêu dùng lo lắng hoang mang. Thậm chí, nhiều đại lý đề nghị tạm thời ngưng cung cấp hàng.


                                               

 

 Vậy arsenic là gì?

Arsenic là một kim loại nặng, rất độc hại cho sức khỏe. Điều này khoa học đã khẳng định.

Tuy nhiên arsenic tồn tại ở nhiều dạng hợp chất, và mức độ độc hại khác nhau. Arsenic hóa trị 3 độc hơn arsenic hóa trị 5, arsenic vô cơ độc hơn arsenic hữu cơ.

Và mức chênh lệch độc hại này rất lớn chứ không nhỏ. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy arsenic vô cơ độc hại gấp 50 lần so với arsenosugars hoá trị 3, và gấp 600 lần arenosugars hoá trị 5. Còn arsenobetaine được xem là không độc hại (1)

Các chất arenosugars (cả hóa trị 3 và 5) và arsenbetaine đều là những arsenic hữu cơ.

Việt Nam quy chuẩn mức arsenic tối đa 1mg/lít tính theo arsenic vô cơ

Trong cá và các loại thủy hải sản nói chung, arsenic tồn tại ở cả hai dạng vô cơ và hữu cơ. Trong đó arsenic dạng vô cơ chiếm rất ít. Ít đến độ Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA) đã ấn định luôn lượng arsenic vô cơ đương nhiên có trong cá biển là 0,03 mg/kg, và 0,1 mg trong các hải sản khác khi tính toán mức độ tiêu thụ arsenic trong các loại thực phẩm ở người (2).

Châu Âu quy định tổng arsenic (vô cơ + hữu cơ) trong thức ăn gia súc (bột cá) không được phép quá 6 mg/kg. Còn trong hải sản nói chung, Việt Nam quy định không quá 2mg/kg.

Quy định về nước chấm (làm từ cá) của các nước trên thế giới và cả đề nghị của Ủy ban Codex (của WHO và FAO) chỉ quy định đạm tổng, độ pH, độ mặn, histamin, độc tố sinh học biển,… nhưng với arsenic thì không. Điều này hợp lý, bởi vì hấu hết là arsenic hữu cơ (vô hại), và hơn nữa, người ta có thể ăn một ngày 200-300 gr cá, nhưng húp được mấy muỗng nước mắm?

Riêng Việt Nam, xếp nước mắm chung với loại nước chấm, và theo quy chuẩn QCVN 8-2:2011/BYT, thì mức arsenic tối đa cho phép là 1mg/lít, tính theo arsenic vô cơ. (3) + (4)

2.      Công bố thông tin mập mờ, không minh bạch

Quy chuẩn VN hiện nay chỉ quy định ngưỡng asen có trong sản phẩm nước chấm, không quy định đối với nước mắm. Thậm chí, TCVN 5107:2003 cũng không có quy định ngưỡng asen tổng hay asen vô cơ có trong nước mắm.

“Do bản chất hai loại sản phẩm là khác nhau, một sản phẩm đi từ cá (nước mắm), một sản phẩm không có nguồn gốc từ cá, hoặc chỉ chứa đựng một lượng nhỏ nước mắm (nước chấm), nên việc ngưỡng asen của hai sản phẩm nói trên phải khác nhau”, bà Lý Kim Chi-chủ tịch hội Lương thực thực phẩm TpHCM.

Bà Nguyễn Thị Tịnh, cố vấn của Hiệp hội Sản xuất nước mắm Phú Quốc, cho biết việc Vinastas vội vàng công bố kết quả khảo sát mà không phân tích hàm lượng asen trong nước mắm có hại cho sức khỏe người tiêu dùng hay không là việc làm thiếu trách nhiệm, không những không đạt được mục đích bảo vệ mà trái lại còn làm người tiêu dùng hoang mang.

TTO - Thông tin của VINASTAS công bố ngày 17-10: gần 70% mẫu trong 150 mẫu được kiểm tra có tổng hàm lượng asen (thạch tín) không đạt so với tiêu chuẩn của Bộ Y tế đã khiến nhiều người tiêu dùng lo lắng. 

Là người lên tiếng về thông tin được Vinastas công bố, TS Vũ Thế Thành cho rằng Vinastas đã thiếu kiến thức về an toàn thực phẩm nên mới vội vàng công bố về asen trong nước mắm. Theo ông Thành, trong con cá đã có asen (dạng hữu cơ) nên nước mắm truyền thống (làm từ cá và muối) chỉ có asen từ cá, không còn nguồn nhiễm asen nào khác nên không độc hại. Các nước trên thế giới không có quy định asen đối với nước chấm làm từ cá vì họ biết vô hại. Tại VN, từ năm 2011 Bộ Y tế mới xếp nước mắm vào nước chấm, nên có quy định asen là 1 mg/lít, nhưng là asen vô cơ. “Quy định asen với nước mắm là thừa, nhưng với các loại nước chấm khác là cần thiết”, ông Thành nói

 

Như vậy, nếu kiểm tra lượng arsenic trong nước mắm thì phải dựa trên arsenic vô cơ, chứ không thể là tổn arsenic (arsenic vô cơ + arsenic hữu cơ). Kết quả mà Vinatas công bố ngày 17/10 là nói về arsenic tổn, không có ý nghĩa để đánh giá về vấn đề an toàn. Hiện nay các phòng nghiên cứu trong nước chỉ phân tích được arsenic tổn, chứ chưa tách bạch được arsenic vô cơ và hữu cơ.  

 

 

 

 


 

 

(tổng hợp)